Hezkuntza-agendaren digitalizazioa beharrezkoa da

Badira hiru hamarkada pasatxo teknologia digitala pertsona gehienen eguneroko bizitzara iritsi zela. Denbora horretan guztian, teknologia horrek aldaketa handiak ekarri ditu, pertsonen bizitzako alderdi askori eragiten dietenak, bai pertsonalei eta intimoei, bai publikoei eta sozialei. Sexualitatearen alderdi askoren bizipena digitalizatu egin da, hala nola sedukzio eta gorteatze prozesuak, lehen harreman erotiko partekatuetarako sarbidea, bikotearen eraikuntza eta baita pertsonek beren nortasuna eraikitzeko duten modua ere. Hain da horrela, gaur egun ezin zaiola sexualitateari modu integralean heldu, gai digital horiek guztiak alde batera utzita. Oinarrizko akatsa da hezkuntza digitala sexu-hezkuntzarekiko independentea dela pentsatzea, eta, beraz, hezkuntzan diharduten pertsona guztiek beren hezkuntza-agenda digitalizatu ahal izateko beharrezko prestakuntza eta baliabideak behar dituzte.

Teknologia digitalaren garapenak aldaketa handiak eragin ditu pertsonen bizitzaren alderdi askotan. Garapen teknologiko horrek eragin handia izan du komunikazioan, informaziorako sarbidean, entretenimenduan, harremanetarako moduetan eta baita gure nortasuna eraikitzeko moduan ere. Komunikazioari dagokionez, aro digitalak denbora eta espazioa desagertarazi ditu, eta pertsonen arteko harremanei dagokienez, ehunka edo milaka kilometrora egon daitezkeen pertsonekin modu sinkronikoan komunikatzeko aukera eman digu.

Baina pertsonekin berehalako komunikazioa ahalbidetzeaz gain, hainbat pertsonarekin aldi berean komunikatzeko aukera ere eskaini du, ahalegin handirik egin gabe, eta horrek asko eraldatu du ligatzeko modua. Espazio analogikoetako sedukzio- eta gorteatze-prozesuak bigarren maila batera igaro dira, eta gailu elektronikoak funtsezko tresna bihurtu dira bikote berriak lotzeko edo sortzeko. Kodeak aldatu egin dira eta sedukzio-prozesu guztiak sinplifikatu eta, batez ere, bizkortu egin dira. Teknologia digitalak berehalakoa ahalbidetu du eta berehala kutsatu gaitu, batez ere gazteenei, dena azkar eta ahalegin handirik egin gabe eskuratu nahi baitute.

Bikotearen esparruan ere eragin handia izan du teknologiak, eta bikote ondoez berriak agertzea eragin du, hala nola tresna digitalen bidez egin daitekeen kontrola, desleialtasun modu berriak agertzea edo indarkeria erabiltzeko modu berriak. Azken puntu horri dagokionez, indarkeria digitalaren modu berriak ez dira bikotearen esparrura mugatzen soilik, eta beste giza harreman mota batzuetan ere erabil daitezke.

Bestalde, online sare sozialen agerpenak sozializazio-espazio berriak sortzea ekarri du, arau berriekin eta espazio analogikoetan ematen ez diren kodeekin. Baina, batez ere, sareak presio sozialeko elementu handi bihurtu dira, berdinen taldeak izan dezakeena baino eragin handiagoarekin. Pertsona askorentzat, online rrssak begiratzeko ispilu dira, eta, batez ere, ispilu horretan alderatzeko. Etengabeko auto-behaketa eta konparazio horrek eragina izango du gure nortasuna eraikitzeko moduan. Ohiko identitate-faktoreei, hala nola janzteko moduari, hiri-tribu desberdinetako kide izateari edo entzuten dugun musikari, identitatea eraikitzeko faktore berriak gehitu zaizkie, izaera digital nabarmena duen identitate-dimentsio berri bat sorraraziz.
Mundua pantaila baten bidez behatzeak kanpora begiratzera ohitu gaitu, nor garen edo zer nahi dugun jakiteko, barrura begiratzeko ohitura galduz. Sare sozialek besteen bizitzetan sartzeko aukera ematen digute, eta, neurri batean, identitate-krisiak izateko ahulago egiten gaituzte. “nor naiz?” galdetu ordez, “hori bezalakoa izan nahi dut” esaten diogu geure buruari, gure identitate propioaren eraikuntza galduz.

Horrekin guztiarekin batera, aldaketa sakona eman da desira berri batek, intimitatea-kanporatzeak, eragindako barne-muinaren paradigman. Intimoa eta publikoa denaren kontsiderazioa ez ezik, batez ere intimoari ematen zaion erabilera ere aldatu da. Intimoaren paradigma zaharrean pribatua babesten bazen pertsonentzat duen balioagatik, extimitatea (intimitatea-kanporatzea), pribatuari balio erantsia eman dio publiko egitean. Pertsonen intimitatea-kanporatze nahiak exhibizionismo-ariketa izan litekeenaz harago doaz. Intimitatea-kanporatze nahiek kaltetutako autoestimuak konpondu nahi dituzte. Pertsonek beren bizitzako alderdi intimoak azaltzen dituzte, gainerako pertsonen onespena edo enpatia bilatzeko eta, batez ere, gizarte-loturak ezartzeko ahaleginean. Pertsona batzuek sareetan intimitatea erakusteko duten jokabide askoren atzean dago intimitate-kanporatze behar hori.

Interneten garapenak izan duen beste ondorio bat pornografiaren hedapen masiboa izan da, gizateriaren historian aurrekaririk ez duen hedapena. Jendeak ez zuen inoiz hainbeste material pornografiko kontsumitu, eta batez ere hain gaztetandik. Eskaintza mugagabea da, doakoa eta pertsona guztientzat eskuragarri dago eguneko 24 orduetan, baldintza bakar batekin: interneterako sarbidea izatea. Horren guztiaren ondorioz, eredu porno-erotikoa kalitatezko sexu-hezkuntza jasotzen ez duten pertsona, haur, nerabe eta gazte guztien jarraibideen liburu bihurtu da. Pertsona guztiok dugun dimentsio erotikoa, desiratzea eta desiraren objektu sentitzea ahalbidetzen diguna, pornoak irakasten digunaren imitazioarekin garatzen ari da. Barrurantz begiratuz gure gustuak eta desioak deskubritu beharrean, pantailara begiratuko dugu berriro, zer desiratu behar dugun edo zer gustatu behar zaigun esan diezagun.

Honen guztiaren ndorioz, ezingo zaio pertsonen sexualitateari modu integralean heldu faktore digital horiek guztiak kontuan hartu gabe. Hezkuntza digitala ezin da ikusi eta, batez ere, aplikatzen jarraitu, sexu-hezkuntzatik aparte. Horregatik, prestakuntzan eta hezkuntzan aritzen diren pertsona guztiek pertsonen dimentsio digital berri hori kontuan hartuko duten tresnak eta gakoak landu behar dituzte, dimentsio sexudunarekin zerikusia duten alderdi asko hartzen baititu bere baitan. Hezkuntza digitala kontuan hartu gabe sexu-hezkuntza egitea, hezkuntza osatugabea izango da eta, beraz, eraginkortasun gabekoa. Hau bereziki emango da hezitzaileak gutxieneko ezagutza digitalak ez dituenean, gai horiei bi posiziotatik heltzeko arriskua duelako: batean, digitala denari garrantzia kentzen zaio, hori ahalbidetuz, eta, bestean, digitalak arrisku handiak dituela uste da, eta, beraz, debekatu egiten da. Hau da, arau-ardatz bat aplikatzen da baimenetik edo debekutik abiatuta.

Kalitatezko hezkuntza egiteko, ulertze-ardatz batetik jardun behar da, pertsonei beren berezitasunean garatzen, elkar ezagutzen, onartzen eta modu positiboan adierazten laguntzeko, bai alderdi analogikoetan, baita digitaletan ere.

Gure prestakuntza-proposamenei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, bisitatu gure Eskola digitalera.